Spis treści:
-
- Przebieg sprawy
- Definicja informacji publicznej
- Sposób postępowania
- Stwierdzenie bezczynności
Każdy obywatel ma prawo wnioskować o udostępnienie mu informacji publicznej. To, co jest informacją publiczną, regulują przepisy o dostępie do niej i bogate orzecznictwo w tym zakresie. Zdarza się, że wnioskowana informacja jest objęta tajemnicą albo organ jej nie posiada i w związku z tym nie może udzielić nam odpowiedzi.
Na podmiocie zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej spoczywa obwiązek poinformowania wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej, że nie dysponuje on konkretnymi informacjami bądź zapytanie nie dotyczy informacji publicznej. Odnosi się to do zapytań o wiedzę, której organ nie posiada, albo jeśli żądanie wnioskującego ma charakter postulatywny, ocenny czy interpretacyjny. W innym przypadku naraża się na zarzut bezczynności, którą może stwierdzić wojewódzki sąd administracyjny.
Taka konkluzja wynika z wyroku WSA we Wrocławiu z 23 grudnia 2025 r. (IV SAB/Wr 1118/25) na skutek skargi wywiedzionej przez skarżącego na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kamiennej Górze (dalej: PPIS) w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej.
Przebieg sprawy
Skarżący 3 sierpnia 2025 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, zadając 45 pytań z zakresu m.in.: liczby dokonywanych szczepień przeciwko konkretnym chorobom, orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień oraz braku systemu odszkodowawczego w tym zakresie, obowiązkowego charakteru szczepień w innych krajach Unii Europejskiej czy prawdopodobieństwa zgonu dziecka nieszczepionego na konkretną chorobę w przypadku dziecka w wieku roku, 2 lat, 5 lat, 10 lat oraz 15 lat z odniesieniem się do każdego podanego wieku dziecka.
PPIS odpowiedział jedynie na kilka pytań. Zaznaczył, że pytania od 1 do 35 oraz 40 i 42–45 nie stanowią informacji publicznej, ponieważ odnoszą się one do wiedzy, czyli zbioru informacji przyswojonych i mają wartość praktyczną. Skarżący za pośrednictwem organu wniósł skargę na bezczynność do WSA we Wrocławiu zgodnie z właściwością miejscową według siedziby organu. Podmiot zobowiązany wniósł o odrzucenie bądź oddalenie wniesionej skargi.
WSA we Wrocławiu w przytoczonym już wyroku z 23 grudnia 2025 r. stwierdził, że PPIS dopuścił się bezczynności, przy czym nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podmiot został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy w zakresie dotyczącym punktów: 2–5, 13–22, 24 i 25, 27 i 28, 30, 35 i 36, 39–41, 43–45 i wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W pozostałym zakresie skarga została oddalona. Skarżący otrzymał również 100 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
PPIS był podmiotem zobowiązanym do udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, ponieważ realizuje on zadania o charakterze publicznym na podstawie ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
WSA we Wrocławiu stwierdził, że PPIS błędnie zakwalifikował część pytań jako pytania niedotyczące informacji publicznej. W istocie rzeczy dotyczyły one funkcjonowania organu administracji publicznej realizującego zadania o charakterze publicznym, natomiast na część pytań udzielono nieprecyzyjnych i niewyczerpujących odpowiedzi.
Definicja informacji publicznej
Pierwszym z napotkanych problemów jest sama definicja informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: udip) rozumie się przez nią każdą informację o sprawach publicznych. Szerszą definicję znajdziemy w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, gdzie wskazano, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Tak ogólne sformułowania mogą jednak tworzyć swoistą prawniczą studnię bez dna, bo czym tak naprawdę jest informacja publiczna. Z uwagi na kumulację pytań będących przedmiotem skargi, na skutek której wydano omówione orzeczenie, rozważania WSA będą stanowiły swoiste wytyczne tego, co nie mieści się w pojęciu informacji publicznej.
Informacją publiczną nie jest zatem zapytanie dotyczące opinii prawnej, zajęcia stanowiska wymagającego analizy przepisów prawnych czy ocena stosowania konkretnych regulacji. Zagadnienia te nie dotyczą faktu jako pewnego zdarzenia, które miało miejsce, bądź informacji, która jest możliwa do zweryfikowania.
Zajęcie biernego stanowiska i nieustosunkowanie się do złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej naraża podmiot zobowiązany do zakwalifikowania takiego zachowania jako bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Zagadnienie rażącego naruszenia prawa przybliżył ponownie WSA we Wrocławiu w wyroku z 7 stycznia 2026 r.
Przez pojęcie informacji publicznej należy rozumieć pewne dane, zapytanie o coś, co miało bądź ma miejsce i jest możliwe do zweryfikowania. W kontekście organu sanitarnego zasygnalizował to m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z 17 listopada 2022 r. (III SAB/Gd 164/22):
Pozostałe pytania skarżących dotyczyły stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych, kwestii medycznych (pytanie nr 1, 2, 3, 5), prawa krajowego (pytanie nr 4, 7, 8, 9). Zagadnienia te nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Organ wskazał również na konieczność sprecyzowania pytania przez skarżących co do rodzaju populacji, której dotyczyły pytania (pytanie nr 10 i 11), nie uchylając się jednak od odpowiedzi. W aktach administracyjnych nie ma wiadomości o uzyskaniu przez organ koniecznego doprecyzowania pytania. W odniesieniu do pytania nr 12 i 13 organ wyjaśnił zaś, że odpowiedź na to pytanie nie stanowi informacji publicznej. Sąd aprobuje to stanowisko. Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy ani polskich władz, ani kwestii gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie stanowią materii informacji publicznej. Są one dostępne w oficjalnych publikatorach takich jak Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie i Dziennikach Urzędowych. Ponadto, z przepisów udip nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był obowiązany dokonywać ocen dotyczących wykładni prawa krajowego i jego zgodności z Konstytucją RP. Organ nie ma także w trybie udip obowiązku, by udzielać porad prawnych lub medycznych, czy też oceniać racjonalność lub celowość regulacji stanowiących podstawę swego działania.
Sposób postępowania
Drugim problemem, który pojawił się na gruncie omawianego wyroku, jest sposób postępowania przy wpływie wniosku o informację publiczną. W zależności od okoliczności sprawy i analizy treści zapytania, zgodnie z omawianym wyrokiem WSA we Wrocławiu w świetle udip, aby nie narazić się na zarzut bezczynności, podmiot zobowiązany powinien:
- udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 udip);
- wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, jeśli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 w zw. z art. 5 udip);
- poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 udip);
- poinformować, że nie posiada żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 udip);
- poinformować, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej (art. 1 ust. 1 udip).
Samo poinformowanie wnioskodawcy o tym, że wnioskowana przez niego informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 udip, może nastąpić w formie pisma informującego. Zwalnia to podmiot zobowiązany z odpowiedzialności za pozostawanie w ewentualnej bezczynności (wyrok WSA w Gdańsku z 20 listopada 2025 r., III SAB/Gd 434/25).
Stwierdzenie bezczynności
Przy stwierdzeniu bezczynności z rażącym naruszeniem prawa wzrasta ryzyko, że wojewódzki sąd administracyjny orzeknie grzywnę bądź odpowiednią sumę na rzecz skarżącego. Zgodnie z art. 149 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Natomiast zgodnie z przytoczoną regulacją grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zasądzenie grzywny bądź sumy pieniężnej dla skarżącego powinno mieć miejsce jedynie w daleko idących i skrajnych przypadkach stwierdzenia nieważności.
Autor
Damian Aptowicz
Autor jest radcą prawnym specjalizującym się w prawie pomocy społecznej oraz postępowaniu administracyjnym; posiada kilkuletnie doświadczenie w pomocy prawnej udzielanej na rzecz jednostek sektora finansów publicznych.
